Acute Alcoholonthouding
Bij het acuut staken van langdurige en ernstige alcoholabusus dient altijd gestart
te worden met benzodiazepinen om convulsies (die in de eerste 48 uur kunnen
optreden) te voorkómen. Na de eerste 48 uur wordt medicatie gegeven op geleide van
de ernst van het klinisch beeld (zie onder). Dit geldt ook bij aanwezig leverlijden!
(Hetero-) anamnese:
Ernst en duur alcoholmisbruik, aantal en ernst eerdere onthoudingssyndromen,
optreden van een ochtendtremor, bijkomende medische aandoening.
Lichamelijk onderzoek (stadia van ernst):
Stadium 1: symptomen van autonome hyperactiviteit zoals hypertensie
(< 180/110 mmHg), tachycardie, koorts (< 38,5 ° C), tachypneu, transpireren, tremor,
rusteloosheid, slapeloosheid, angst, craving
Stadium 2: stadium 1 plus onthoudingsinsulten.
Stadium 3: stadium 1 plus hallucinaties.
Stadium 4: stadium 1 plus delirium: verlaagde aandachtsconcentratie, verhoogde
suggestibiliteit, verwardheid, desoriëntatie, geheugenstoornissen, illusionaire
vervalsingen, hallucinaties (visueel, akoestisch, haptisch), angst, agitatie.
Laboratoriumonderzoek:
Indicatoren van alcoholmisbruik: MCV, γ-GT.
Differentiaal diagnose:
Angststoornis, onttrekking van sedativa, delirium door somatische aandoening.
Behandeling:
- Benzodiazepinen zijn in alle stadia eerste keus: doseren op geleide van klinisch
beeld (o. a. tremor), en sufheid; langwerkende preparaten bij sufheid stoppen,
kortwerkende in dosis verlagen; er is een grote interindividuele variatie in
noodzakelijke dosis.
- Voorkeur van een preparaat wordt bepaald door:
- is er mogelijk een gestoorde
leverfunctie? (Dan liever korterwerkend preparaat)
- Kan de patiënt een
geneesmiddel per os innemen? (Dan ook per os geven!)
- Is het een
bejaarde? (Dan liever geen langwerkend middel)
- Benzodiazepinen en neuroleptica afbouwen tot nul tijdens ziekenhuisopname,
meestal binnen 14 dagen na start.
- Haloperidol 2-3 dd 2,5-5 mg als adjuvans van benzodiazepinen bij stadium 3 of 4.
- Thiamine 100 mg parenteraal eenmalig bij opname, zie verder 22.5
- Bij Mg-deficiëntie magnesiumsulfaat, zie 13.4
| |
T1/2 (uur) |
Oraal? |
Iv/im? |
Indicatie en doseringsschema |
|
Chloordiazepoxide
(Librium) |
24 uur (metabolieten 72 uur) |
ja |
nee |
4 dd 25 mg (lage dosis) tot 4 dd 100 mg
(hoge dosis); gedurende 3 dgn; bij
voldoende effect stoppen! (desnoods
eerder dan na 3 dgn; werkt lang door) |
|
Diazepam (Valium) |
36 uur (metabolieten 72 uur) |
ja |
nee |
4 dd 5 mg (lage dosis) tot 4 dd 10 mg
(hoge dosis) gedurende 3 dgn; bij
voldoende effect stoppen! (desnoods
eerder dan na 3 dgn; werkt lang door) |
|
Oxazepam (Seresta) |
10 uur (geen metabolieten) |
ja |
nee |
Heeft de voorkeur bij bejaarden en/of bij gestoorde leverfunctie; 4 dd 25 mg
(lage dosis) tot 4 dd 50 mg (hoge dosis)
op geleide van het klinisch beeld; bij
voldoende effect niet stoppen maar dosis verlagen |
|
Lorazepam
(Temesta) |
14 uur (geen metabolieten) |
ja |
ja |
Als orale toediening niet kan; 4 dd 1 mg
i.v. (lage dosis) tot 4 dd 2 mg i.v. (hoge
dosis) op geleide van klinisch beeld; bij voldoende effect niet stoppen maar
dosis verlagen; zelfde dosis per os als i.v. |
- Verpleegkundige maatregelen: een-op-een-begeleiding, kalme en eenduidige
bejegening, uitleg, beschermende maatregelen, evt. fixatie, oriënteren.
Nazorg:
- Motivationeel gesprek ten behoeve van behandeling alcoholverslaving en zo
mogelijk verwijzing.
referenties
Hall W, Zador D. The alcohol withdrawal syndrome. Lancet 1997; 349: 1897-1900.
Holbrook AM, et al. Meta-analysis of benzodiazepine use in the treatment of acute
alcohol withdrawal. an Med Assoc 1999; (9) 160: 649-55.
Mayo-Smith MF, et al. Pharmacological management of alcohol withdrawal. JAMA
1997; 2: 144-151.
index diversen
