Reanimatie
Shock
Acute Dyspnoe
Bewustzijndaling
Acute pijn op de borst
Acute buikpijn
Cardiologie
Vasculaire calamiteiten
Bloedingen
Longziekten
Gastroenterologie
Hematologie
Endocrinologie
Nefrologie
Electrolystoornissen
Zuurbase-stoornissen
Intoxicaties
Bacteriele infecties
Tropengeneeskunde
AIDS
Neurologie
Diversen

Acute nierinsufficiëntie

Definitie:

Stijging plasma creatinine > 50 μmol/L/dag bij uitgangswaarde < 300 μmol/L. Dit is onafhankelijk van de urineproductie. Oligurie: < 400 mL/24 uur. Anurie: < 100 mL/24 uur. Let op: blaaskatheterisatie is alleen bij uitzondering noodzake­lijk.

Lokalisatie van de oorzaak:

Prerenaal, renaal, postrenaal.

Anamnese:

Aanwijzingen voor (ook) chronische nierinsufficiëntie, b.v. nor­mo­chrome, nor­mocy­taire anemie, langbestaande hyper­tensie, kleine nieren (echo: < 10 cm)? Speci­fiek naar tijdsverloop en mogelijke oorzaken acute nierinsufficiëntie, b.v. shock, intoxicaties etc.

Lichamelijk onderzoek:

Hydratietoestand, RR, oedeem, anemie, pijnlijke nierloges, palpabele afwijkingen in de buik, rectaal toucher en vaginaal toucher, fundoscopie.

Laboratoriumonderzoek:

  • Urine: hoeveel? inspectie, s.g., proteïnurie (stick), hematurie (stick), gluco­surie (stick), sedi­ment (cellen, cilinders, bacteriën), Na, creatinine (vóór toediening diuretica).
  • Bloed: Hb (+ indices), leucocytendifferentiatie, Na, K, bicarbonaat, Cl, creatinine, ureum, Ca, fosfaat, albumine, glucose, CPK, ASAT.
  • Bereken fractionele natriumexcretie-index (FENA): <1% wijst op normaal, prerenaal of acute glomerulonefritis, > 1%: tubulointerstitiële oorzaken, obstructie of toch diuretica.

Verder onderzoek:

  • ECG: LVH? Afwijkingen passend bij eventuele elektrolytstoornissen?
  • X-thorax: hartgrootte, longvaatovervulling? Andere afwijkingen?
  • Echo nieren: hoe groot? gelijke grootte? uitsluiten obstructie.

Beleid/therapie:

  • Afhankelijk van (meest waarschijnlijke) oorzaak
  • Het is onjuist om bij oligurie diuretica toe te dienen voordat onderzoek naar de oorzaak van de acute nierinsufficiëntie is verricht. Oligurie is geen situatie die op zichzelf directe behandeling behoeft.
referenties
Klahr S, et al. Acute oliguria. N Engl J Med 1998;338:671.
Thadhani R, et al. Acute renal failure. N Engl J Med 1996;334:1448.

index nefrologie