 |
|
|
Addison-crisis
Oorzaken:
- Acute primaire bijnierschorsinsufficiëntie (meningococcensepsis).
- Verergering van bestaande bijnierschorsinsufficiëntie (infectie, OK, trauma).
- Centrale bijnierschorsinsufficiëntie, (hypofysaire apoplexie, Sheehan etc).
- Staken of snel verminderen van corticosteroïden. Vaak in combinatie met luxerend moment (infectie).
Anamnese:
Malaise,
buikpijn, misselijkheid, braken, duizeligheid. Let op eerder gebruik van
corticosteroïden.
Lichamelijk onderzoek:
Bewustzijnsdaling,
verwardheid. Hypotensie, orthostatische hypotensie, tachycardie, eventueel
shock. Tekenen van dehydratie. Indien langer bestaande primaire bijnierschors
insufficiëntie: hyperpigmentatie.
Laboratoriumonderzoek:
Bloed: Na, K, glucose, creatinine,
cortisol, ACTH (ACTH in EDTA buis direct op ijs naar lab), bloedgasanalyse.
Urine: Na, K.
Beleid/therapie:
- Beoordeel gaswisseling en circulatie.
- Venapunctie voor bloedafname en snel lopend infuus
0.9% NaCl, tevens voordat uitslagen bekend zijn 100 mg hydrocortison i.v. (bolus
is pijnlijk, beter opgelost in 50 ml NaCl over 30 min). Vervolgens 100 mg
hydrocortison i.v. à 6 uur gedurende eerste dagen.
- IC opname bij respiratoire insufficientie en/of shock.
- Zoek naar luxerende factor zoals bijv. infectie, recente operatie, partus.
- Diagnose bevestigen door synacthen test (liefst
direct maar uiterlijk binnen 2 dagen na opname)
Let op:
De
patiënt wordt behandeld met corticosteroïden tot de diagnose zeker is. De
totale volumedepletie bedraagt vaak 4 à 5 liter.
referenties
Vallottin
MB. Endocrine emergencies. Disorders of the adrenal cortex. Baill Clin
Endocrinol Met 1992;6:41.
Baker
JR Jr. Autoimmune endocrine diseases. JAMA 1997;278:1931.
index endocrinologie
| |
