Ernstige anemie (m.u.v. verbloeding)

Oorzaken (pathogenetisch):

• tekort aan bouwstoffen (ijzer, vitamine B₁₂, foliumzuur)
• tekort aan erythropoietine (nierinsufficiëntie)
• resistentie tegen erythropoietine (chronische ziekte)
• beenmerginfiltratie
• toxisch/medicamenteus
• andere aplastische/myelodysplastische beelden

• auto-immuun
• microangiopathisch (fragmentocyten?)
• hemoglobinopathieën
• enzym/membraanafwijkingen (b.v. G6PD-deficiëntie)
• PNH
• diversen, b.v. medicamenteus, infectie-gerelateerd

Anamnese/lichamelijk onderzoek:

Laboratoriumonderzoek:

• Hb, MCV, reticulocyten, leucocyten, thrombocyten, uitstrijkje (leucodifferentiatie, beoordeling van het rode bloedbeeld, normoblasten? fragmentocyten?).
• Op indicatie (zie schema) hemolyseparameters (LDH, haptoglobine, bilirubine), seFe/TIJBC (ijzersaturatie uitrekenen), ferritine, vitamine B₁₂/foliumzuur, creatinine, Hb-elektroforese en verder zo nodig Coombs, PNH-onderzoek (CD16, CD56) etc.
• Nota bene: Deze bepalingen hoeven niet cito gedaan te worden maar kunnen wel vast worden ingestuurd: Bedenk dat erythrocyten-indices, HB-electroforese, reticulocyten, haptoglobine, foliumzuur en vitamine B₁₂ moeten worden afgenomen vóór dat een bloedtransfusie wordt gegeven.

Verder onderzoek:

• Zo nodig consult hematologie.
• Zo nodig (in overleg met hematoloog) beenmergpunctie of botbiopt voor cytologie, histologie, immunofenotypering en eventueel cytogenetica (zie schema).

Beleid/therapie:

• Bloedtransfusie (uitsluitend na afname laboratoriumparameters) op geleide van klachten patiënt en snelheid van ontstaan. In principe geen transfusie bij hemolyse.
• Onderliggend lijden/stoornis verder onderzoeken en behandelen.

Schema diagnostiek ernstige anemie:

• Reticulocyten < 2% → bepaal ijzer(saturatie) en ferritine:
  - beide verlaagd: ijzergebrek→ oorzaak zoeken
  - saturatie N, ferritine ­↑: chronische ziekte
  - saturatie­ ↑ ferritine ↑­: sideroblastaire anemie→ beenmerg
• Reticulocyten > 2% → doe Hb elektroforese: hemoglobinopathie?

• Reticulocyten <2% → beenmergziekte, nierinsufficiëntie (EPO-tekort bij nierlijden) of andere aanmaakstoornis → verder uitzoeken (zie oorzaken).
• Reticulocyten > 2% → bepaal LDH en haptoglobine: LDH ↑, hapto ↓: hemolyse→ verder uitzoeken (zie oorzaken); eerst Coombs-test

• Reticulocyten < 2% → bepaal vitamine B₁₂ en foliumzuur:
• (een van) beide verlaagd → deficiëntie: verder uitzoeken
• beide normaal → MDS, alcohol, medicament, hypothyreoïdie, leverfunctiestoornis, etc.
• Reticulocyten > 2% → bepaal LDH en haptoglobine:
  - LDH ↑, hapto ↓ → hemolyse (evt. bij vit. B₁₂ tekort) verder uitzoeken (zie oorzaken)

schema tranfusiebeleid voor erytrocyten

index hematologie