Exacerbatie COPD en astma bronchiale

milde exacerbatie

Algemeen:

Anamnese:

• Van belang wat patiënt en familie zelf vinden.
• Kordturend klachten
• Nog wel reactie op β2-medicamenteuze therapie

Beleid/therapie:

• Vernevelen 5 mg salbutamol (= 1 ml) + 2 ml Atrovent (1 ml = 250 μg Ipratropiumbromide); evt. na 15 minuten te herhalen
• Cave: Combivent bevat 2.5 mg Salbutamol i.p.v. 5 mg Salbutamol per unitdose)
• Als na 1 uur klinische beter: ontslag met inhalatie steroïden (Flixotide 2x250 μg of Pulmicort 2x400 μg), prednison stootkuur, β2-mimetica on demand, of verdubbelen Salbutamol
• Zonodig overleg longarts, controle polikliniek 1 week
• Zoveel mogelijk thuismedicatie aanhouden
• Als na 1 uur niet beter of indien reeds prednisonkuur gebruikt: herhaal bloedgas en opname, herhalen vernevelen salbutamol/atrovent elke 30 minuten tot klinisch goed, dan 4-6x/24 uur, i.v. corticosteroïden DAF 2x25 mg/24 uur (effect pas na 6 uur).
• Bij twijfel liever overbehandelen dan onderbehandelen.

Ernstige exacerbatie/status astmaticus

Anamnese:

• zeer snel ontstaan
• niet reagerend op behandeling (β2-medicamenten)
• eerder beademd geweest
• al dagen nachtelijke dyspneu
• roken, therapie-ontrouw, NSAID gebruik

Lichamelijk onderzoek:

• Dyspneu in rust
• Gebruik van hulpademhalingsspieren
• Pols > 110/min
• Ademhaling >25/min
• SaO₂ < 92%
• niet hele zinnen kunnen uitspreken

Behandeling:

• O2: streven naar saturatie > 90%
• Vernevelen 5 mg salbutamol (= 1 ml) + 2 ml Atrovent (1 ml = 250 μg Ipratropiumbromide); zeer frequent herhalen; hoge hartfrequentie is geen contraindicatie; controleer kalium.
• Corticosteroïden i.v. (2x50 mg DAF)
• Overweeg: aminofylline of theofylline (240 mg theofylline = 200 mg aminofylline) (oplaaddosis 4.5 mg/kg in 100 ml glucose 5% in 15 min i.v., gevolgd door 0.4-0.7 mg/kg/uur; kinderen/jonge rokers: 0.7 mg/kg/uur, niet-rokers: 0.6 mg/kg/uur, >40 jaar: 0.5 mg/kg/uur, lever-/hartfalen: 0.3 mg/kg/uur);  frequente spiegelcontrole
• Terbutaline (=Bricanyl®) 0.5 mg subcutaan = 1 ml (max 3dd) of adrenaline 0.5 mg s.c.
• herhaal arteriële bloedgas: bij blijvende hypoxemie en/of hypercapnie: overweeg intubatie
• Sputumimpactie behandelen/voorkomen: n-acetylcysteïne 5% oplossing i.v.: 1 dd 5 gram.
• Eventuele luchtweginfectie behandelen. Houd rekening met resistente stammen. De meest voor de hand liggende verwekkers zijn H.influenzae, N.catarrhalis, S.pneumoniae, C/M pneumoniae. Antibiotica volgens vigerend beleid, b.v. amoxicilline-clavulaanzuur (Augmentin®), na kweek aanpassen; bij overgevoeligheid macrolide.
• Consult longarts gewenst.

index longziekten